Linia kolejowa na trasie Krotoszyn - Rozdrażew - Dobrzyca - Pleszew - Broniszewice - to przeszłość. Choć nie tak zamierzchła. Ostatni pociąg kursujący na trasie Krotoszyn Wąskotorowy – Pleszew Miasto odjechał 12 stycznia 1986 roku. Jednak faktem jest, że trasa kolejowa, która łączyła dwa powiaty: krotoszyński i pleszewski - dziś jest już tylko historią. Jakie były jej początki?

Początek krotoszyńskiej kolejki

Wszystko zaczęło się w latach 70. XIX wieku. To wtedy powstały plany przebiegu trasy kolei z Poznania do Kluczborka. Początkowo miała przebiegać z Poznania przez Środę Wlkp., Nowe Miasto, Jarocin, Pleszew, Ostrów Wlkp., jednak - w związku z sprzeciwami ówczesnych właścicieli ziemskich: najpierw Hermana Kennemanna, właściciela dóbr nowomiejskich, jednego z największych posiadaczy ziemskich w Wielkopolsce oraz Juliusa von Jouanna, właściciela dóbr pleszewskich - dworce kolejowe ostatecznie nie powstały ani w Pleszewie, ani Nowym Mieście, tylko w Kowalewie i Chociczy. Fatalny błąd został zrozumiany dopiero po czasie – i w latach 90. XIX wieku władze ziem krotoszyńskich i pleszewskich podjęły działania o połączenie kolejowe, które łączyłoby obydwa miasta.

Budowa krotoszyńskiej wąskotorówki

Budowa kolei wąskotorowej rozpoczęła się w roku 1898 i przebiegała w trzech etapach. Pierwszy, o długości 25,59 km, na trasie Krotoszyn Wąskotorowy – Dobrzyca oddano do użytku 15 maja 1900 roku. Drugi etap o długości 9,55 km zakończył się 10 lipca 1900 roku i połączył Dobrzycę – Kowalew (stacja Pleszew Wąskotorowy). Ostatni etap o długości 3,48 km na trasie Kowalew (stacja Pleszew Wąskotorowy) – Pleszew (stacja Pleszew Miasto) zakończono 21 stycznia 1901 roku. Jednak początkowo odcinek ten był jedynie normalnotorowy i dopiero w 1906 roku dodano splot toru wąskiego. Krotoszyńska Kolej Dojazdowa świadczyła zarówno usługi pasażerskie jak i dojazdowe.

Krotoszyńska Kolej Dojazdowa

Na stacjach Rozdrażew, Koźminiec, Dobrzyca, Pleszew Wąskotorowy i Pleszew Miasto wybudowano budynki stacyjne. Stacja Krotoszyn Wąskotorowy w czasach świetności współdzieliła ze stacją Krotoszyn kasy, poczekalnię i punkt gastronomiczny. Dodatkowo – m.in. w Krotoszynie, Rozdrażewie i Nowej Wsi – wybudowano magazyny towarowe, a parowozownia i warsztaty powstały w Krotoszynie i Dobrzycy. Przy stacjach Pleszew Miasto, Pleszew Wąskotorowy, Dobrzyca, Rozdrażew i Krotoszyn zlokalizowano stacje wodne.

Czasy świetności Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej

Kolejka działała i rozwijała się prężnie również podczas I i II Wojny Światowej. Podczas okupacji niemieckiej w latach 40. minionego wieku - siłami jeńców z obozu w Łaszewie zbudowano nawet kolejny odcinek trasy - z Pleszewa do Broniszewic, który oddano do użytku w roku 1945. To nie koniec. Po wojnie pojawił się nawet pomysł przedłużenia linii z Broniszewic do Chocza, jednak ostatecznie skończyło się na planach. W roku 1949 kolej została przejęta przez PKP, a rok później przeszła pod Wydział Kolei Wąskotorowych.

Koniec krotoszyńskiej kolejki

Niestety, pod koniec lat 70. XX wieku zaczęła się powolna likwidacja Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej. W 1978 roku PKP zamknęły linię Pleszew Wąskotorowy - Broniszewice, a 12 stycznia 1986 roku ze stacji Krotoszyn Wąskotorowy do Pleszewa odjechał ostatni skład. Dziś w miejscu peronu stacji Krotoszyn Wąskotorowy stoi lokomotywa Px48 z wagonikami jako pomnik i pamiątka Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej.

Tak w roku 1972 - wyglądał przebieg kolei wąskotorowej:

Broniszewice
Pacanowice
Lenartowice
Pleszew Wschód
Pleszew Miasto
Pleszew Wąskotorowy
Fabianów
Lutynia
Dobrzyca
Izbiczno
Koźminiec
Wyki
Nowa Wieś
Maciejew
Rozdrażew
Dzielice
Henryków
Brzoza
Nowy Folwark
Stary Krotoszyn
Krotoszyn Wąskotorowy.

Z Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej pozostał jedynie odcinek Pleszew Wąskotorowy - Pleszew Miasto. Jednak kolejka przynosiła straty - zarówno w przewozach towarowych jak i pasażerskich. Najpierw więc - w 1992 roku przewozy towarowe zostały przejęte przez kolej normalnotorową, a później zlikwidowano także przewozy pasażerskie. Ostatni kurs wąskotorówki miał miejsce 9 czerwca 2001 roku. Dzięki Stowarzyszeniu Kolejowych Przewozów Lokalnych w Kaliszu w 2006 roku na odcinku Kowalew - Pleszew uruchomiono wakacyjne wycieczki wąskotorówką na trasie Kowalew - Pleszew. Tylko tyle pozostało z Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej.

Wąskotorówka (2)

Krotoszyńska Kolej Dojazdowa

"Śladami Bany"