reklama

Chcesz zapłacić gotówką, a sprzedawca odmawia? Nie zawsze ma do tego prawo

Opublikowano:
Autor:

Chcesz zapłacić gotówką, a sprzedawca odmawia? Nie zawsze ma do tego prawo - Zdjęcie główne
Autor: zaprojektowane z udziałem AI

reklama
Udostępnij na:
Facebook
Twoje pieniądzePłatność kartą lub telefonem stała się codziennością. Coraz rzadziej nosimy przy sobie banknoty i monety, ale gotówka wciąż pozostaje powszechnym środkiem płatniczym. Co jednak zrobić, gdy w sklepie, restauracji albo punkcie usługowym słyszymy, że można zapłacić wyłącznie kartą? Czy przedsiębiorca ma prawo odmówić przyjęcia pieniędzy w gotówce? Okazuje się, że przepisy nie pozostawiają w tej sprawie całkowitej dowolności.
reklama

Czy sklep może odmówić przyjęcia gotówki?

W Polsce obowiązuje zasada, zgodnie z którą przedsiębiorca nie może uzależniać sprzedaży towaru lub wykonania usługi od tego, czy klient zapłaci kartą, telefonem, czy gotówką. Wynika to z art. 59ea ustawy o usługach płatniczych.

Przepis stanowi, że przedsiębiorca nie może odmówić konsumentowi przyjęcia zapłaty znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski. Chodzi więc o polskie banknoty i monety, które są prawnym środkiem płatniczym na terenie kraju.

W praktyce oznacza to, że jeśli klient kupuje produkt w zwykłym sklepie i chce zapłacić gotówką, sprzedawca co do zasady powinien przyjąć taką płatność. Nie może po prostu wywiesić kartki z informacją „płatność tylko kartą” i na tej podstawie odmawiać obsługi osób, które chcą zapłacić banknotami lub monetami.

reklama

Podobna zasada dotyczy punktów usługowych. Jeżeli klient korzysta z usługi w lokalu, przedsiębiorca nie powinien uzależniać jej wykonania od płatności bezgotówkowej. Dotyczy to również restauracji, salonów kosmetycznych czy innych miejsc, w których zawierane są umowy z konsumentami.

Kiedy przedsiębiorca może nie przyjąć gotówki?

Obowiązek przyjmowania gotówki nie jest bezwzględny. Ustawa przewiduje kilka wyjątków, w których przedsiębiorca może ograniczyć dostępne formy płatności.

Gotówką nie trzeba przyjmować w następujących sytuacjach:

  • Sprzedaż przez internet – przepisy nie nakładają obowiązku przyjmowania gotówki w przypadku działalności prowadzonej w sieci. Sklep internetowy może więc oferować płatność przelewem, kartą lub za pośrednictwem operatora płatności.
  • Miejsce bez obecności personelu – wyjątek obejmuje punkty, w których nie ma pracowników obsługujących klientów. Przykładem mogą być automaty sprzedażowe, samoobsługowe urządzenia czy niektóre biletomaty.
  • Imprezy masowe – organizator może wprowadzić płatności bezgotówkowe, jeżeli odpowiednia informacja znajduje się w regulaminie imprezy.
  • Transakcje o wysokiej wartości – obowiązek przyjmowania gotówki nie dotyczy jednorazowych transakcji, których wartość jest równa przeciętnemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale poprzedniego roku albo od niego wyższa.

reklama

Ostatni wyjątek dotyczy więc przede wszystkim transakcji o dużej wartości. Nie oznacza, że sklep może dowolnie ustalić własny limit płatności gotówką, na przykład 500 czy 1000 zł. Próg wynika z ustawy i jest powiązany z danymi publikowanymi przez Główny Urząd Statystyczny.

Warto też pamiętać, że wyjątek dotyczący miejsc bez personelu nie oznacza, że każdy sklep może wprowadzić płatności wyłącznie kartą tylko dlatego, że przy kasie stoi urządzenie samoobsługowe. Znaczenie ma to, czy działalność w danym miejscu jest prowadzona bez obecności personelu.

Restauracja, salon kosmetyczny, fryzjer. Czy tam też można płacić gotówką?

Obowiązek przyjmowania gotówki nie dotyczy wyłącznie tradycyjnych sklepów. Obejmuje również przedsiębiorców świadczących usługi na rzecz konsumentów.

reklama

Jeżeli klient przychodzi do restauracji, zamawia posiłek i chce zapłacić polskimi banknotami, lokal co do zasady nie powinien odmówić przyjęcia takiej płatności. Podobnie jest w przypadku wizyty u fryzjera, kosmetyczki czy w innym punkcie usługowym.

Nie ma przy tym znaczenia, że przedsiębiorca woli rozliczać się bezgotówkowo albo że terminal płatniczy jest dla niego wygodniejszy. Preferencje właściciela firmy nie uchylają obowiązujących przepisów.

Inaczej może być w przypadku usługi zamawianej i opłacanej przez internet. Jeżeli cała działalność jest prowadzona w sieci, zastosowanie ma ustawowy wyjątek.

Czy sprzedawca może doliczyć opłatę za płatność gotówką?

Nie. Ustawa zakazuje przedsiębiorcom nakładania i pobierania opłat z tytułu przyjmowania zapłaty polskimi znakami pieniężnymi. Nie mogą również różnicować ceny w zależności od formy płatności.

reklama

Oznacza to, że klient nie powinien zapłacić więcej tylko dlatego, że zamiast karty wybiera gotówkę. Jeżeli produkt kosztuje 50 zł, sprzedawca nie może żądać na przykład 52 zł od osoby płacącej banknotem, tłumacząc to dodatkowymi kosztami obsługi gotówki.

Ta sama zasada działa w drugą stronę. Przedsiębiorca nie powinien ustalać innej ceny tego samego towaru lub usługi tylko dlatego, że klient płaci kartą.

A co z płatnością dużym banknotem lub monetami o niskich nominałach?

Wątpliwości pojawiają się również wtedy, gdy klient chce zapłacić banknotem o wysokim nominale albo dużą liczbą drobnych monet.

Polskie banknoty i monety emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym. Nie oznacza to jednak, że sprzedawca ma obowiązek rozmieniać każdy banknot na życzenie klienta. Jeżeli kupujący chce zapłacić wysokim nominałem, a sprzedawca nie ma możliwości wydania reszty, może pojawić się praktyczny problem z przeprowadzeniem transakcji.

Warto odróżnić taką sytuację od zwykłej odmowy przyjęcia gotówki. Sam fakt, że przedsiębiorca nie ma odpowiedniej ilości pieniędzy do wydania reszty, nie jest tym samym co wprowadzenie zasady „płatność tylko kartą”. W przypadku wątpliwości najlepiej ustalić sposób rozliczenia przed dokonaniem zakupu.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia przyjęcia gotówki?

Jeśli w sklepie lub punkcie usługowym słyszysz, że płatność jest możliwa wyłącznie kartą, warto najpierw spokojnie zwrócić uwagę na obowiązujące przepisy. Można powołać się na art. 59ea ustawy o usługach płatniczych.

Jeżeli przedsiębiorca nadal odmawia przyjęcia gotówki, warto zachować dowody sytuacji. Może to być zdjęcie informacji o płatności wyłącznie kartą, korespondencja ze sprzedawcą lub dane świadków zdarzenia.

W przypadku sporu konsument może zwrócić się o pomoc do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Rzecznik udziela bezpłatnych porad i pomaga w sprawach dotyczących praw konsumentów. Informacji można szukać również w Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Nie każda nieprzyjemna sytuacja przy kasie musi od razu oznaczać naruszenie prawa. Warto najpierw sprawdzić, czy w danym przypadku nie zachodzi jeden z wyjątków przewidzianych w ustawie.

Gotówka nadal jest prawnym środkiem płatniczym

Choć płatności kartą i telefonem są coraz popularniejsze, polskie przepisy nadal chronią możliwość płacenia gotówką. Konsument ma prawo wybrać sposób zapłaty, a przedsiębiorca prowadzący zwykłą sprzedaż lub świadczący usługi w lokalu co do zasady powinien ten wybór respektować.

Najważniejsza zasada jest prosta: sprzedawca nie może samodzielnie wprowadzić zakazu płacenia gotówką tylko dlatego, że preferuje płatności bezgotówkowe. Od tej reguły istnieją jednak konkretne wyjątki, które zostały wskazane w ustawie.

reklama
Udostępnij na:
Facebook
wróć na stronę główną

ZALOGUJ SIĘ

Twoje komentarze będą wyróżnione oraz uzyskasz dostęp do materiałów PREMIUM

e-mail
hasło

Zapomniałeś hasła? ODZYSKAJ JE

Komentarze (0)
Wczytywanie komentarzy
logo